Куранды жыйноо тарыхы
Куранды жыйноо тарыхы үч этаптан өттү:
1-этап: Пайгамбар ﷺ доору
Пайгамбар ﷺ ар бир нузул болгон аятты жазып алуучу катиптерге (Зайд ибн Сабит, Убайй ибн Кааб, Али ибн Аби Толиб, ж.б.) айтып турган. Аяттар кол жазмаларга, сөөктөргө, терилерге жазылган. Пайгамбар ﷺ өзү ар бир Рамазанда Жабраил менен Куранды текшерип чыккан.
2-этап: Абу Бакр доору (632 ж.)
Ямама согушунда 70 хафиз шейит болгандан кийин, Умар ибн Хаттаб Абу Бакрга Куранды жыйнаткан. Зайд ибн Сабиттин жетекчилиги астында комиссия уюшулган: «Ар бир аятты эки шаатсыз ырасталса гана жаз» деген принцип сакталган. Алгачкы толук жыйнак Хафса анасы (р.а.) жанында сакталган.
3-этап: Осмон ибн Аффан доору (644–656 ж.)
Ислам кеңири жайылгандан кийин ар кайсы аймакта ар кайсы диалекттеги окуулар пайда болгон. Осмон (р.а.) стандарттык нусканы түзүп, аймактарга жөнөткөн. Бул нуска «Осмони Мусхаф» деп аталат жана бүгүнкү Куранды негизи болуп саналат.
Куранды дайыма сакталышынын кереметтиги
Аллах таала: «Чынында Биз Зикрди (Куранды) нузул кылдык жана аны сактоочубуз Биз» (Хижр: 9) деп вада берген. Бүгүнкү күнгө чейин дүйнөдө миллиондоп хафиздер Куранды эзге жаттап сактап, бул ваданын аткарылышынын далили болуп турат.
Булак: Буухарий, Имам Зуркани «Манаhилул-Ирфан», Манна Каттан.