Улумул-Куран деген эмне?
«Улумул-Куран» (عُلُومُ الْقُرْآن) арабча «Куран илимдери» дегенди билдирет. Бул — Ыйык Куран менен байланышкан бардык билим тармактарын камтыган илимдин жыйындысы.
Улумул-Куранга кирген негизги тармактар
- Тафсир илими — Куран аяттарынын мааниси жана тафсири
- Кираат илими — Куранды туура окуунун жолдору жана ыкмалары
- Назилдин тарыхы (Асбабун-Нузул) — Аяттардын кайсы окуяга байланыштуу түшкөнү
- Мекки жана Мадани сүрөлөр — Кайсы сүрөлөр Меккеде, кайсылары Мадинада нузул болгону
- Ижаз ул-Куран — Куранды кереметтик өзгөчөлүктөрү
- Насих ва Мансух — Жокко чыгарылган жана жокко чыгарган аяттар
Улумул-Куранды окуунун зарурдуулугу
Имам Сиутий (849–911 х.) жазат: «Куранды туура тафсирлөө үчүн окумуштуу болгону жетишсиз — Улумул-Куранды билүү шарт». Бул илим Куранды жоромол же туура эмес чечмелөөдөн коргоого жардам берет.
Тарыхый өнүгүш
Улумул-Куран илими сахабалар доорунан баштап калыптана баштады. Ибн Аббас (р.а.) Куранды тафсирдин устаты болуп саналды. IV–V хижри кылымдарда бул илим өз алдынча тармак катары бекиди. Имам Заркашинин «Аль-Бурхан фи Улумил-Куран» жана Имам Сиутийдин «Аль-Иткан фи Улумил-Куран» эмгектери классикалык булак болуп саналат.
Булак: Суютинин «Аль-Иткан», Заркашинин «Аль-Бурхан», Манна Каттаннын «Мабахис фи Улумил-Куран».